MPSCExams.com
One Place for All Exams Notes
Browsing Category

व्यक्तीविशेष

व्यक्तीविशेष : प्रा. अर्जुन देव

  !!भारतीय ऐतिहासिक संशोधन परिषदेशी संबंधित इतिहासकार. !!  ‘आयएएस’ होण्यासाठी अभ्यास करणाऱ्यांना प्रा. अर्जुन देव यांची पुस्तके माहीत असतात.. मग ‘हिस्टरी ऑफ द वर्ल्ड’ असो, ‘हिस्टरी ऑफ सिव्हिलायझेशन’ असो. ही पुस्तके आजही अभ्यासली…

व्यक्तीविशेष: मिनल दाखवे-भोसले

  करोना व्हायरससोबत लढा देताना भारतात चाचणीसाठी योग्य ती सुविधा नसल्याची टीका केली जात होती. मात्र महिला विषाणूतज्ज्ञ मिनल दाखवे-भोसले यांनी दिवसरात्र मेहनत करत भारतातील पहिलं करोना टेस्ट किट तयार केलं आहे. उल्लेखनीय बाब म्हणजे मिनल…

व्यक्तीविशेष : हिलेल फस्र्टेनबर्ग व ग्रेगरी मार्ग्विलिस

संभाव्यता (प्रोबॅबिलिटी) ही गणितातील शाखा काहीशी दुर्लक्षित असली, तरी तिच्या मदतीने ‘गेम थिअरी’, ‘नंबर थिअरी’ आणि ‘कॉम्बिनेटोरिक्स’ या शाखांतील अनेक गूढ  प्रश्न सोडवता आले आहेत. या शाखेचा पुरेपूर वापर करणाऱ्या दोन गणितज्ञांना गणितातील…

व्यक्तीविशेष :पी. के. बॅनर्जी

  पी. के. बॅनर्जी क्रिकेटवेडय़ा भारतीय वाळवंटातले एक फुटबॉलप्रेमी ओअ‍ॅसिस म्हणजे बंगाल. तिथे कित्येक वर्षे ज्यांच्या नुसत्या नावाने लाखभर प्रेक्षक मैदानाकडे खेचले जात, ते नाव म्हणजे पी. के. बॅनर्जी. १९८२नंतर दूरदर्शनवर…

व्यक्तीविशेष : जयराम कुलकर्णी

  जयराम कुलकर्णी चरित्र अभिनेत्यांना आता कधी नव्हे इतके महत्त्व प्राप्त झाले आहे. मात्र ऐंशी-नव्वदच्या दशकांत विशेषत: मराठी चित्रपटांमध्ये जेव्हा हिरो-हिरॉईन, खलनायक, हिरॉईनचा भाऊ आणि हिरोचा मित्र इतक्या मर्यादित भूमिकांचे जग होते,…

व्यक्तीविशेष : सायना नेहवाल [भारताची फुलराणी]

सायनाचा जन्म भारताच्या हरियाणा राज्यातील हिसार येथील एका जाट कुटुंबात 17 मार्च 1990 रोजी झाला आहे. तिचे वडील हरवीर सिंह, हरियाणा येथील एका अग्रीकल्चर युनिव्हर्सिटीत कार्यरत आहेत आणि आई उषा रानी देखील सायना सारख्याच एक बॅडमिंटन खेळाडु होत्या…

व्यक्तीविशेष : मल्हारराव होळकर

आज मल्हारराव होळकर यांची जयंती. हा योद्धा त्याच्या कर्तुत्वाने मराठा साम्राज्यातील एक महत्वाचा सरदार बनला. पेशवाई ज्यांनी आपल्या भक्कम हातांवर तोलून धरली त्या होळकर आणि शिंदे घराण्यापैकी होळकर घराण्याची स्थापना करणारा हा मूळ पुरुष.…

व्यक्तीविशेष : अल्बर्ट आईनस्टाईन

 अल्बर्ट आईनस्टाईन एक महान वैज्ञानिक जगात सर्वात बुद्धिमान म्हणून प्रसिद्धी मिळविणारे अल्बर्ट आईनस्टाईन हे सर्व जगतालाच चांगल्या प्रकारे परिचित आहेत. जगात काहीच लोक असे असतील की जे यांना ओळखत नसतील.त्यांनी केवळ विज्ञान क्षेत्रातच आपलं…

व्यक्ती विशेष : मोरारजी देसाई

आज (29 फेब्रुवारी) मोरारजी देसाई यांची जयंती. त्यानिमित्त त्यांच्या जीवनप्रवाबद्दल सविस्तर माहिती जाणून घेऊयात. मोरारजी देसाई यांचा जन्म 29 फेब्रुवारी 1896 ला गुजरातमधील बुलसर जिल्ह्यात भादेली गावात झाला. छोट्या मोरारजींनी वडिलांकडून

व्यक्तीविशेष : रँग्लर परांजपे ऊर्फ रघुनाथ पुरुषोत्तम परांजपे

रँग्लर परांजपे ऊर्फ रघुनाथ पुरुषोत्तम परांजपे यांच्या जयंती निमित्त त्यांच्या जीवनावर प्रकाश टाकणारा हा लेख ! रघुनाथ पुरुषोत्तम परांजपे ऊर्फ रँग्लर परांजपे रघुनाथ…

विजयालक्ष्मी दास

‘विमेन्स वर्ल्ड बँकिंग इंडिया’च्या संस्थापक-मुख्याधिकारी विजयालक्ष्मी दास यांच्या निधनाने भारतातील सूक्ष्म वित्त (मायक्रोफायनान्स) क्षेत्र पोरके झाले. रविवारी, ९…

व्यक्तिविशेष :पवन सुखदेव

व्यक्तिविशेष :पवन सुखदेव ‘पर्यावरणाचे रक्षण करण्यासाठी पर्यावरणतज्ज्ञच असायची गरज नसते. एखाद्या शेतक ऱ्याला विचारा की पिकांच्या चांगल्या वाढीसाठी मधमाश्यांची पोळी भाडय़ाने…

व्यक्तीविशेष: नुसरत बद्र

नुसरत बद्र आपल्या देशात चित्रपटातील अथवा इतरही गाणी लिहिणारांना साहित्यात कवीचा दर्जा देताना काचकूच केली जाते परंतु कवीला किंवा गीतकाराला खरी लोकप्रियता मिळते ती चित्रपटांतील अथवा गैरफिल्मी गाण्यांमधूनच. खरंतर केवळ प्रसिद्धीच नव्हे तर…

महाराज सयाजीराव गायकवाड

महाराज सयाजीराव गायकवाड नाशिक जिल्ह्यातील कवळाणे या गावी जन्मलेले गोपाळ काशिराम गायकवाड हे बडोद्याचे महाराजा खंडेराव गायकवाड यांच्या मृत्यूनंतर बडोद्याच्या राजघराण्यात दत्तक गेले आणि ते झाले महाराजा खंडेराव गायकवाड! सयाजीराव…

व्यक्तीविशेष : कर्क डग्लस

तब्बल सात दशके आणि ९० चित्रपटांमध्ये काम केलेले कर्क डग्लस परवा वयाच्या १०३ व्या वर्षी निवर्तले, ते एक अमीट वारसा मागे ठेवून. ‘स्पार्टाकस’ चित्रपटातील…

व्यक्तीविशेष : अजित नरदे

शेतीमालाला रास्त भाव मिळावा अशी मागणी करणारे चाकणचे कांदा आंदोलन आणि पाठोपाठ झालेल्या ऊस आंदोलनामुळे शेतकरी संघटनेची भूमिका १९८० च्या दशकाच्या…

व्यक्तीविशेष : अरविंद कृष्ण

अरविंद कृष्ण भारताच्या उद्योग क्षेत्रातील गौरवास्पद घटना गेल्या आठवडय़ात घडली. आयबीएमसारख्या आंतरराष्ट्रीय आघाडीच्या माहिती तंत्रज्ञान…

व्यक्तीविशेष : राहीबाई पोपरे [बीजमाता]

राहीबाई पोपरे अहमदनगर जिल्ह्यातील कोंभाळणे गावच्या ‘बीजमाता’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या राहीबाई पोपरे यांचा महिला दिनानिमित्त दिल्लीत…

व्यक्तीविशेष : लाला लजपतराय [शेर ए पंजाब, पंजाब केसरी]

लाला लजपतराय पुर्ण नाव- लाला राधाकिशन लजपतराय जन्म-२८ जानेवारी १८६५ जगरान (लुधियाना-पंजाब ) मृत्यू- १७ नोव्हेंबर १९२८ लाहोर ( ६३ वर्ष) …

व्यक्तीविशेष : प्रा. अ‍ॅलन मॅकडोनाल्ड

प्रा. अ‍ॅलन मॅकडोनाल्ड मॅकडोनाल्ड हे मूळ कॅनडाचे, त्यांनी टोरांटो विद्यापीठातून एमएस्सी व पीएचडी या पदव्या घेतल्या. लिक्विड क्रिस्टल डिस्प्ले म्हणजे एलईडीचा शोध काही शतकांपूर्वीच लागला होता, पण त्याचे उपयोग आता आपण पाहतो आहोत.…

व्यक्तीविशेष : लोकनायक माधव श्रीहरी तथा बापूजी अणे

लोकनायक माधव श्रीहरी तथा बापूजी अणे पत्रकार, स्वातंत्र्यसैनिक, विदर्भाच्या राजकीय, साहित्यिक आणि सांस्कृतिक जीवनातील एक श्रेष्ठ व्यक्ती लोकनायक माधव श्रीहरी तथा बापूजी अणे यांचे आज पुण्यस्मरण ! जन्म: यवतमाळ जिल्ह्यातील वणी येथे…

व्यक्तीविशेष : अरुण सावंत

अरुण सावंत एव्हरेस्टवरील पहिल्या आरोहणानंतर (१९५३) महाराष्ट्रात गिर्यारोहण या साहसी खेळाचा हळूहळू प्रसार होऊ लागला. सुरुवातीच्या टप्प्यात महाविद्यालयीन स्तरावर…

व्यक्तीविशेष : डॉ. अजयन विनू

डॉ. अजयन विनू प्रदूषणावर मात करण्यासाठी नवीन तंत्रज्ञानांचा शोध चहूदिशांनी सुरू आहे. यापैकी अब्जांश तंत्रज्ञानाचा (नॅनो टेक्नॉलॉजी) मार्ग वापरून डॉ. अजयन विनू यांनी जीवाश्म-इंधनामुळे होणाऱ्या प्रदूषणावर मात करू शकणारा नवीन रासायनिक…

व्यक्तीविशेष : मायकेल पात्रा [रिझव्‍‌र्ह बँकेचे ‘डेप्युटी गव्हर्नर]

मायकेल पात्रा मायकेल देबब्रत पात्रा रिझव्‍‌र्ह बँकेचे ‘डेप्युटी गव्हर्नर’ म्हणून नियुक्त झाले आहेत. अर्थव्यवस्थेच्या विकासासाठी चलनवाढ गरजेची असते. पण ती अनियंत्रित फुगत गेली, तर अर्थव्यवस्थेचा घातही करते. अशा…

व्यक्तीविशेष : न्या. महादेव गोविंद रानडे

महादेव गोविंद रानडे : . भारतातील उदारमतवादी, समाजसुधारक, धर्मसुधारक, राजनीतिज्ञ, अर्थसास्त्रज्ञ आणि द्रष्टे पुरूष. अनेक…

व्यक्ती विशेष: राकेश शर्मा [चंद्रावर जाणारे पाहिले भारतीय]

 राकेश शर्मा : चंद्रावर जाणारे पाहिले भारतीय चंद्रावर पाऊल ठेवणारी पहिली भारतीय व्यक्ती म्हटली कि आपसूकच 'राकेश शर्मा' यांचे नाव डोळ्यांसमोर येते. आज त्यांचा 71 वा जन्मदिवस. जाणून घेऊयात त्यांच्याविषयी खास गोष्टी...  जन्म व शिक्षण :…

व्यक्ती विशेष: स्वामी विवेकानंद

स्वामी विवेकानंद यांचा जन्म 12 जानेवारी 1863 रोजी झाला होता. त्याचा वाढदिवस दरवर्षी युवा दिन म्हणून साजरा केला जातो. स्वामी विवेकानंदांनी रामकृष्ण मठ, रामकृष्ण मिशन आणि वेदांत सोसायटीची पायाभरणी केली.    वडिलांचे नाव   : …

व्यक्ती विशेष : तानाजी मालुसरे

                               तानाजी मालुसरे जन्म:        इ.स. १६२६ जावळी, सातारा जिल्हा, महाराष्ट्र, भारत मृत्यू:        फेब्रुवारी ४ , १६७०, सिंहगड, पुणे, महाराष्ट्र, भारत धर्म:          हिंदू अपत्ये:     रायबा तानाजी…

व्यक्तीविशेष : सत्येंद्रनाथ टागोर

पहिले भारतीय ICS सत्येंद्रनाथ टागोर भारतीय नागरी सेवेत निवडून गेलेले पहिले भारतीय म्हणजे सत्येंद्रनाथ टागोर होत. आज त्यांचा स्मृतिदिन त्यानिमित्त जाणून घेऊया त्यांच्याविषयी काही महत्वाच्या गोष्टी... प्रथमच भारतीयांची निवड : 1832 मध्ये…

व्यक्तीविशेष : मराठी शिक्षणप्रसारक, समाजसुधारक सावित्रीबाई फुले

मराठी शिक्षणप्रसारक, समाजसुधारक सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म ३ जानेवारी १८३१ रोजी झाला. सावित्रीबाईंच्या आईचे नाव लक्ष्मीबाई तर गावचे पाटील असणार्या वडिलांचे नाव खंडोजी नेवसे पाटील होते. १८४० साली जोतिराव फुले यांच्याशी सावित्रीबाईंचा…

व्यक्तीविशेष :  मनोज नरवणे

 मनोज नरवणे यांनी स्वीकारला लष्करप्रमुखपदाचा पदभार लेफ्टनंट जनरल मनोज मुकुंद नरवणे यांनी आज भारतीय सैन्याच्या लष्करप्रमुखपदाचा पदभार स्वीकारला आहे.  महाराष्ट्रासाठी हा अभिमानास्पद क्षण असून मनोज नरवणे यांच्या रुपाने मराठी माणूस…

व्यक्तीविशेष :कन्हैयालाल मुन्शी [मुंबईचे पहिले गृहमंत्री]

मुंबईचे पहिले गृहमंत्री म्हणून ओळखले जाणारे कन्हैयालाल मुन्शी हे एक भारतीय स्वातंत्र्य सैनिक, राजकारणी, लेखक, पत्रकार, व शिक्षणतज्ज्ञ होते. ते पेशाने वकील होते व त्यानंतर ते साहित्य व राजकारणाकडे वळले. गुजराती साहित्यात त्यांचे नाव…

व्यक्तीविशेष : अरुण जेटली[भाजपचे चाणक्य]

भारतीय जनता पक्षाचा एक हसतमुख आणि आश्वासक चेहरा, अर्थशास्त्राचे अभ्यासक, संकटमोचक, आक्रमक, प्रवाही भाषणाने आणि गतीमान कार्यशैलीने विरोधकांसह स्वपक्षीय तसेच जनतेवर छाप सोडणारे व्यक्तीमत्व म्हणजे दिवंगत अरुण जेटली होय. आज त्यांची जयंती.…

व्यक्तीविशेष : धीरूभाई हिराचंद अंबानी

श्री. धीरूभाई हिराचंद अंबानी यांना जयंती निमित्त विनम्र अभिवादन !!! धीरूभाई हिराचंद अंबानींचा जन्म २८ डिसेंबर १९३३ रोजी झाला. धीरजलाल हिराचंद अंबानी उर्फ धीरूभाई हिराचंद अंबानी धीरुभाई हे गुजराती, भारतीय उद्योजक होते. धीरुभाई यांचे वडील…

व्यक्तीविशेष : उद्योग जगातला संत रतन टाटा

श्री रतन टाटा यांना वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा !!! उद्योग जगातला संत रतन टाटा यांचा जन्म २८ डिसेंबर १९३७ रोजी झाला. टाटा.. भारतीयांसाठी ही केवळ दोन अक्षरं नाहीत. त्यांच्यासाठी ते आहे लक्ष्मीचं दुसरं नाव. सचोटी आणि विश्वासाच्या भक्कम…

व्यक्तीविशेष :पंजाबराव देशमुख

द्विभाषिकापासून संयुक्त महाराष्ट्र मिळविण्यासाठी सर्वपक्षीय महाराष्ट्रवादी नेते हे संयुक्त महाराष्ट्र समितीच्या झेंडयाखाली एकवटले असता काँग्रेसमध्ये शिल्लक राहिलेल्या महाराष्ट्रवादींपैकी डॉ. पंजाबराव देशमुख हे एक होत. त्यांचा जन्म २७…

व्यक्तीविशेष : बाबा आमटे

कुष्ठरुग्णांच्या सेवेसाठी आपले आयुष्य समर्पित करणारे समाजसेवक बाबा आमटे यांचा आज जन्मदिवस. जमीनदार घराण्यामध्ये जन्मलेल्या, व्यवसायाने वकील असलेल्या मुरलीधर देवीदास आमटेंचा कुष्ठरोगी, आदिवासी, वंचितांसाठीचे 'बाबा' होण्याचा प्रवास…

व्यक्तीविशेष : श्री. चौधरी चरण सिंह

आज दिनांक 23 डिसेंबर 2019 भारताचे 05 वे पंतप्रधान श्री. चरण सिंह यांची जयंती . श्री. चौधरी चरण सिंह यांची जयंती भारतात राष्ट्रीय शेतकरी दिवस म्हणून साजरा केली जाते . …

व्यक्तीविशेष : श्रीनिवास रामानुजन

श्रीनिवास रामानुजन यांचा जन्म २२ डिसेंबर, १८८७ साली झाला. वयाच्या ३२व्या वर्षी रामानुजन यांनी जगाला गणिताची अनेक सूत्र आणि सिद्धांत दिले. जाणून घेऊया कोण होते रामानुजन... रामानुजन फक्त १३ वर्षांचे असताना त्यांनी त्रिकोणमितीचं…

व्यक्तीविशेष : गाडगे महाराज

श्री डेबूजी झिंगराजी उर्फ गाडगे महाराज यांचा जन्म विदर्भातील कोते या खेडेगावी झाला. ते परीट समाजातील होते. गाडगे महाराजांनी वयाच्या आठव्या वर्षापासून आपल्या घरातील विपन्न परिस्थितीचे, आपल्या समाजाच्या मागासलेपणाचे, समाजाच्या अडाणीपणाचे…

व्यक्तीविशेष : श्रीराम लागू

डॉ. श्रीराम लागू यांनी रंगभूमीवर पाऊल टाकले त्या वेळेस तालीममास्तराचा दिग्दर्शक व्हायला नुकतीच सुरुवात झाली होती. नटांचेही अभिनेते होऊ शकतात, किंबहुना ते तसेच व्हायला हवेत याचीही जाणीव निर्माण व्हायला लागली होती. तोपर्यंत तालीममास्तर जे…

व्यक्तीविशेष – हुतात्मा बाबू गेनू सैद

हुतात्मा बाबू गेनू सैद आज १२ डिसेंबर हुतात्मा बाबू गेनू सैद यांचा आज पुण्यदिन . परदेशी मालाविरुद्ध निदर्शने करताना हुतात्मा बाबू गेनू याचा मोटारीखाली चिरडून निधन झाले .त्यांच्या स्मृती दिना निमित्त आजचा हा विशेष लेख . जन्म : …

व्यक्तीविशेष : कैसर-ए-हिंद सूर्यभान जानजी आढे

डॉ.ज.पां.खोडके लिखित कैसर-ए-हिंद सूर्यभान जानजी आढे या पुस्तकातून साभार कैसर-ए-हिंद ,शिक्षण महारथी सूर्यभान जानजी आढे ( जन्म १८५८ - निधन १९१८) कैसर-ए-हिंद सूर्यभान जानजी आढे यांची आज पुण्यतिथी. नव्या पिढीस या…

व्यक्तीविशेष : महात्मा जोतिबा फुले

महात्मा जोतिबा फुले यांचे पूर्ण नाव जोतीराव गोविंदराव फुले. यांचा जन्म ११ एप्रिल १८२७ रोजी पुणे येथे झाला. जोतिबांच्या वडिलांचे नाव गोविंदराव आणि आईचे नाव चिमणाबाई होते. शेवटच्या पेशव्यांच्या काळात महात्मा फुले यांचे वडील आणि दोन चुलते…
Open chat
Join WhatsApp Group