राज्यशास्त्र सराव पेपर 18

मुंबई उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ पुढीलपैकी कोठे नाही?

राज्यसभेच्या ______ सदस्यांची नेमणूक राष्ट्रपती करतात.

राष्ट्रीय पातळीवरील पक्ष म्हणून एखाद्या पक्षास मान्यता मिळण्यासाठी किमान किती राज्यांमध्ये राज्य पातळीवरील पक्ष म्हणून मान्यता मिळवावी लागते?

राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती ही दोन्ही पदे रिकामी असल्यास त्यांची कर्तव्ये कोण बाजवतो?

भारतात पहिली सार्वत्रिक निवडणूक ______ पार पडली?

आणीबाणीची संकल्पना स्वीकारतांना भारतीय राज्यघटनेने कोणत्या देशाच्या घटनेचे अनुकरण केले आहे?

लोकलेखा समितीच्या २२ सदस्यांपैकी लोकसभेचे किती सदस्य असतात?

राज्यात विधान परिषद असावी किंवा नाही हे ठरविण्याचा अधिकार भारतीय राज्यघटनेच्या कलम 169 नुसार कोणास आहे?

खालील कायद्यापैकी दंडसंहिता कोणती आहे?

भारतात किती राज्ये आहेत?

भारताचे कॅबिनेट सचिवालय खालीलपैकी कोणाच्या अधिपत्याखाली काम करते?

जगात सर्वात मोठी लोकशाही कोणती आहे?

राज्य पुनर्रचना आयोगाची स्थापना _____ साली करण्यात आली.

निती आयोगाचे अध्यक्ष कोण आहेत?

44 व्या घटनादुरुस्तीचे कोणत्या हक्काचे निरसन करण्यात आले?

सर्वोच्च न्यायालयाने ____ या खटल्यात मत व्यक्त केले की, कलम 32 त्यांना मूलभूत अधिकारांच्या संरक्षणाची शक्ती प्रदान करीत आहे.

भारतीय नागरिकत्वचा कायदा ____ मध्ये मंजूर झाला.

राज्याविधिमंडळाचे अधिवेशन चालू नसताना राज्यपाल राज्यघटनेतील कलम ____ अन्वये वटहूकूम जारी करू शकतात.

राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षांना पदच्युत करण्याचा अधिकार खालीलपैकी कोणाला आहे?

खालीलपैकी कोणत्या देशात जनहितार्थ याचिका या संकल्पनेचा जन्म झाला?

भारतीय संविधांनातील कोणत्या कलमाद्वारे नागरिकांना भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य दिलेले आहे.

भारतीय राज्यघटनेतील आठवे परिशिष्ट खालीलपैकी कोणत्या बाबीशी संबंधित आहे?

पहिल्या महिला लोकसभा सभापती कोण?

मोरारजी देसाई हे भारताचे कितवे पंतप्रधान होते?

भारतीय राज्यघटनेतील कलम 371 कशाशी संबंधीत आहे?

देशाचे पहिले लोकसभा सभापती कोण होते?

यापैकी कोणत्या पदासाठी निवडणूक घेतली जाते?

भारतीय घटनेच्या कोणत्या कलमानुसार भारतात निवडणूक आयोगाची रचना करण्यात आली आहे?

___ च्या जगप्रसिद्ध व्याख्येनुसार लोकशाही म्हणजे लोकांचे लोकांसाठी आणि लोकांनी चालवलेले शासन होय.

मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणाची जबाबदारी खालीलपैकी कोणावर आहे?

महाराष्ट्र राज्य महिला आयोगाचे ______ हे महत्वाचे कार्य आढळते. अ) राज्यातील स्त्रियांच्या सक्षमीकरणाच्या प्रगतीचे मूल्यमापन करणे ब) संविधानाच्या अनुच्छेद 38, 39, 39-A आणि 42 A मध्ये अंतर्भूत केलेली निर्देशक तत्वे अंमलात आणणे क) राज्य विधानसभा व स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील महिलांच्या निवडणूका घेणे.ड) वरीलपैकी नाही

खालीलपैकी कोणते विषय समवर्ती सूचीत समाविष्ट केले आहेत? अ) विज ब) विवाह आणि घटस्फोट, दत्तक क) वजन आणि मापे आणि त्यांच्या मानकांची स्थापना ड) कामगार संघटना

खालील विधानांपैकी कोणते विधान बरोबर आहे? (उच्च न्यायालयाच्या संदर्भात) अ) उच्च न्यायालयात प्रलंबित कामे असतील तर दोन वर्षांपेक्षा जास्त नसलेल्या तात्पुरत्या काळासाठी राष्ट्रपतीस उच्च न्यायालयात अतिरिक्त न्यायाधीश नेमण्याचा अधिकार आहे.ब) जेंव्हा मुख्य न्यायाधीशा व्यतिरिक्त उच्च न्यायालयाच्या कायमस्वरूपी न्यायाधिशांच्या तात्पुरत्या अनुपस्थितीमुळे अथवा तो आपल्या पदाची कामे करू शकत नाही तेंव्हा राष्ट्रपती उच्च न्यायालयात प्रभारी न्यायाधीश नियुक्त करू शकतो. क) अतिरिक्त न्यायाधीश असो अथवा प्रभारी न्यायाधीश असो वयाची 65 वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर ते पदावर राह शकत नाही.

खालीलपैकी कोणत्या कारणास्तव राज्य भाषण व अभिव्यक्ति स्वातंत्र्यावर [अनुच्छेद – 19 (1) (a)] वाजवी बंधने घालू शकते ? अ) न्यायालयाचा अवमान ब) अल्पसंख्यांकाचे संरक्षण क) परदेशांशी मित्रत्वाचे संबंध ड) भारताचे सार्वभौमत्व व अखंडत्व इ) सभ्यता अथवा नितीमत्ता

कोणत्या अल्पसंख्यांक समाजाला घटना परिषदेत (Constituent Assembly) विशेष प्रतिनिधित्व देण्यात आले ?

संविधान सभेबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने सत्य आहेत ? अ) ती प्रौढ मताधिकारावर आधारित नव्हती ब) ती प्रत्यक्ष निवडलेली संस्था होती क)ब्रिटिश भारतास 292 जागा देण्यात आल्या होत्या. ड) ती विविध समित्याद्व्यारे कार्य करीत असे

जोड्या (सर्व बरोबर लावलेल्या आहेत )

कोणत्या राजकीय पक्षाचे संविधान सभेत केवळ एक उमेदवार निवडून आले होते? अ) कृषक प्रजा पक्ष ब) शेड्युल कास्ट फेडरेशन क) कम्युनिस्ट पक्ष ड) अपक्ष

राजकुमारी अमृत कौर ह्या कोणत्या मतदार संघातून संविधान सभेवर निवडून आल्या होत्या?

खालीलपैकी कोणती तरतूद भारतीय राज्यघटनेने आयरीश राज्यघटनेकडून घेतलेली नाही?

राज्यपालांच्या वटहुकुम काढण्याच्या अधिकाराबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ)राज्यपालांचा तो स्वेच्छाधीन अधिकार आहे. ब)ते केवळ मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसारच वटहुकुम काढू शकतात क) ते वटहुकुम कोणत्याही वेळी मागे घेवू शकतात. ड) कांही बाबतीत ते राष्ट्रपतींच्या सुचनांशिवाय वटहुकुम काढू शकत नाहीत.

भारतीय राज्यघटनेत नागरिकांची खालीलपैकी कोणती मूलभूत कर्तव्ये नेमून दिली आहेत? अ)सामाजिक अन्यायापासून दुर्बल घटकांचे संरक्षण करणे. ब)व्यक्तिगत आणि सामुहिक अशा प्रत्येक क्षेत्रात उच्चतम पातळी गाठणे. क)सार्वजनिक निवडणूकांमध्ये मतदान करणे.ड)शास्त्रीय वृत्ती विकसित करणे.

भारताचे स्वातंत्र्य आणि अखंडता टिकवून ठेवण्यासाठी घटनाकारांनी भारतीय संघराज्यात : अ)केंद्राला अधिक अधिकार दिले आहेत. ब)घटकराज्यांनी अधिक अधिकार दिले आहेत. क)राष्ट्रपतींना अधिक अधिकार दिले आहेत. ड)मुख्यमंत्र्यांना अधिक अधिकार दिले आहेत. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत

खालील विधाने विचारात घ्या : अ)कायद्यापुढील समता’ ही संकल्पना मुळची अमेरिकन आहे तर कायद्याचे समान संरक्षण’ ही सकंल्पना ब्रिटीशांकडून घेतली आहे. ब)’कायद्याचे अधिराज्य’ ज्याचा अंतर्गत अनुच्छेद 14 मध्ये आहे ते राज्यघटनेचे ‘पायाभूत वैशिष्ट्य’ असून ते घटनादुरुस्तीद्वारे देखील नष्ट करता येणार नाही. क)राजदूत, याच्यासह परदेशस्थ यांना फौजदारी व दिवाणी कारवाईपासून संरक्षण दिलेले आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त?

खालील विधाने विचारात घ्या : अ)केन्द्र आणि राज्ये यामधील कायदेविषयक संबंध राज्यघटनेच्या अकराव्या भागातील अनुच्छेद-245 ते 255 मध्ये सांगितलेले आहेत. ब) केन्द्र आणि राज्ये यामधील आर्थिक संबंध राज्यघटनेच्या अकराव्या भागातील अनुच्छेद-256 ते 263 मध्ये सांगितलेले आहेत.क) केन्द्र आणि राज्ये यामधील प्रशासकीय संबंध राज्यघटनेच्या बाराव्या भागातील अनुच्छेद-268 ते 293 मध्ये सांगितलेले आहेत.

भारत हे ‘गणराज्य’ आहे. याचा अर्थ :अ) येथे लोकशाही आहे. ब) राष्ट्रप्रमुख (राष्ट्रपती) लोकांनी अप्रत्यक्षरित्या निवडून दिलेला असतो. क) येथे संसदीय पद्धती आहे. ड) पंतप्रधान व त्यांचे मंत्रिमंडळ लोकांनी निवडून दिलेले असते.   वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?

सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य खालील मुद्यांद्वारे अधोरेखित होते : अ)अवमान झाल्यास दंड देण्याचा अधिकार ब) न्यायालयाच्या कर्मचारी, वर्गीची भरती व नियुक्ती क) कार्यकालाची सुरक्षितता ड) न्यायधिशांची नियुक्ती व पदच्युती संबंधी संविधानिक तरतुदी

देशातील कायद्यांची निर्मिती करणारी सर्वोच्च संस्था म्हणजे ………………. होय.

सनदी सेवकांना ………….. बनण्याची परवानगी नाही.

घटनेच्या कलम 82 मधील सध्याच्या तरतूदीप्रमाणे, राज्या-राज्यांमध्ये लोकसभेच्या जागांचे समायोजन यापुढे कोणत्या वर्षानंतर होऊ शकते ?