महाभरती सराव प्रश्नसंच 244

राज्यघटनेने प्रशासकीय आणि वैधानिक एकता राखण्यासाठी खालील तत्वांचा स्वीकार केला आहे: अ) एकेरी न्यायायव्यवस्था ब)मूलभूत नागरी व फौजदारी कायद्याबाबत समानता क)समान आखील भारतीय सेवा पर्यायी उत्तरे

भारतातील राष्ट्रपतींद्वारे होणारी राज्यपालाची निवड पध्दत कोणत्या देशाकडून स्वीकारली आहे?

योग्य कथन ओळखा. अ) पृथ्थकरणीयतेचा सिध्दांत निर्धारित करतो की, एखादी संपूर्ण कायदा अथवा त्याचा काही भाग संविधानाच्या विरुद्ध आहे. ब) विकसनशील निर्वचणाचा सिध्दांत हा संविधनाचे निर्वचन करताना सतत परिवर्तनशील सामाजिक-विधिविषयक संदर्भ ध्यानात ठेवतो. पर्यायी उत्तरे :

खालीलपैकी कोण संविधान सभेच्या सदस्या होत्या ? अ) विजय लक्ष्मी पंडित ब)सुब्बलक्ष्मी क)सुचेता कृपालानी ड)सरोजिनी नायडू पर्यायी उत्तरे :

कोणत्या अल्पसंख्यांक समाजाला घटना परिषदेत विशेष प्रतिनिधित्व देण्यात आले.

खालीलपैकी कोणते वाक्य चुकीचे आहे ?

खलीलपैकी कोणती जोडी चूक आहे.

भारतीय संविधान काही मूलभूत वैशिष्टे सर्वौच्च न्यायालयाच्या निर्णयांतून ठरवण्यात आली आहेत त्यापैकि पुढीलपैकी कोणते पर्याय योग्य आहेत? अ) संघराज्य ब)धर्म निरपेक्षता क) मुक्त व अयोग्य निवडणुका ड) कायद्याचे राज्य इ) न्यायालयीन पुनर्विलोकणाची सत्ता पर्यायी उत्तरे :

धर्मनिरपेक्षताबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?

खालीलपैकी कोणत्या प्रकरणात भारताच्या सर्वौच्च न्यायालयाने राज्यघटनेच्या मूलभूत संरचनेत बदल करता येणार नाही असा निर्णय दिला ?

व्यक्तींना प्रतिष्ठेची खात्री देण्याकरिता राज्यघटनेत केलेल्या तरतुदी अशा आहेत . अ) उद्देशपत्रिकेत ‘बंदुभाव’ या तत्वाचा समावेश केला. ब) मूलभूत हक्कांद्वारे प्रतिष्ठा सुरक्षित केली आहे. क) हे हक्क वादयोग्य (दादमागता येणारे) आहेत. ड)गरजा आणि दुर्दशापासून नागरिकांना मुक्त ठेवण्यासाठी राज्यघटनेत राज्याच्या धोरणांची मार्गदर्शक तत्त्वे समाविष्ट केली आहेत. वर दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेत.

भारतातील राज्यघटनेच्या नवनिर्मिती क्षमतेचेपुरावे म्हणून पुढे केलेल्या खालील तरतुदींचा विचार करा. अ) प्रबळ केंद्र आणि केंद्र आणि घटकराज्ये यात अधिकार वाटणी. ब) एकात्म न्यायसंस्था. क) अखिल भारतीय प्रशासकीय सेवा. ड) एकेरी नागरिकत्व. वरील विधानपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेत ?

संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक हे तत्त्व ……… च्या राज्यघटनेवरून स्वीकारले गेले.

खालीलपैकी कोणती राज्यघटनेची मूलभूत वैशिष्ठ्ये समजता येतील ? अ) राज्यघटनेने सर्वश्रेष्ठतत्व ब) न्यायालयीन पुनर्विलोकन क) कल्याणकारी राज्य ड)घटनादुरूस्ती बाबतचे संसदेचे मर्यादित अधिकार पर्यायी उत्तरे

खलील विधाने विचारात घ्या : अ) ‘धर्मनिरपेक्षा राज्य’ म्हणजे राज्य सर्व धर्मांचे समान संरक्षण करते आणि कोणताही एक धर्म राज्यधर्म म्हणून मनात नाही. ब) राज्यघटनेच्या शिल्पकारांनी अनुच्छेद 25,26 आणि 27 स्वीकारून धर्मनिरपेक्षता चालना दिलेली आहे. क) धर्मनिरपेक्षा हा राज्यघटनेच्या पायाभूत संरचनेचा भाग आहे. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहेत.

भारतीय राज्यघटनेच्या सरनाम्याबाबत खालील विधाने विचारात घ्या : खालीलपैकी कोणते विधाने बरोबर आहेते. अ) सरनामा हा राज्यघटनेचे अविभाज्य अंग आहे. ब) सरनाम्यातील तरतुदी या न्यायालयाद्वारे अंमलात आणता येतात. क) सरनामा हा विधिमंडळाच्या अधिकारचे स्त्रोत म्हणून कार्य करु शकतो.

भारत हे ‘गणराज्य’ आहे. याचा अर्थ : अ) येथे लोकशाही आहे. ब) राष्ट्राप्रमुख (राष्ट्रपति) लोकांनी अप्रत्यक्षरीत्या निवडून दिलेल्या असतो. क) येथे संसदीय पद्धती आहे. ड) पंतप्रधान व त्यांचे मंत्रिमंडळ लोकांनी निवडून दिलेले असते. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहेत ?

खालील विधाने विचारात घ्या : अ) सरनामा हा कायदेमंडळाच्या अधिकाराचा स्त्रोतही नाही अथवा कायदेमंडळाचा अधिकारांवर बंधनेही घालत नाही. ब) सर्वोच्च न्यायालयाने बेरुबारी खटल्यात (1960) सरनामा हा राज्यघटनेचा भाग आहे असे मत मांडले. क) केशवानंद भारती खटल्यामध्ये (1973) सरनामा हा राज्यघटनेचा भाग नाही असे म्हटले. ड) भारतीय जीवन विमा निगम खटल्यात (1995) सुद्धा सर्वोच्च न्यायलयाने सरनामा हा राज्यघटनेचा एकात्मिक भाग नाही असे पुनश्चा प्रतिपादन केले. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहेत ?

भारतीय संविधानाच्या उद्देशपत्रिकेबाबत खालील विधाने विचारात घ्या : अ) उद्देशपत्रिका हा भारतीय राज्यघटनेचा भाग आहे, परंतु न्यायालयामार्फत त्यातील तरतुदी अंमलात आणण्याचा आग्रह धरता येत नाही. ब) उद्देशपत्रिकेमध्ये राज्यघटनेच्या इतर तरतुदींप्रमाने दुरूस्ती करता येत नाही. वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहेत.

राज्यघटनेच्या उद्देशापत्रिकेची वर्णन आणि ज्या विद्वानांनी किंवा न्यायालयांनी ती केली यांची जुळनी करा : अ) ”घटना कर्त्यांचे मन ओळखण्याची किल्ली” i) पंडित ठाकुरदास भार्गव ब) “राज्यघटनेचा सर्वात मौल्यवान भाग” ii) के.एम.मुन्शी क) “राजकीय कुंडली” iii) भारताचे सर न्यायाधीश ‘सिक्री’ ड) “अत्यंत महत्त्वपूर्ण भाग” iv) बेरुबारी संदर्भ खटला (1960) पर्यायी उत्तरे

भारताच्या राज्यघटनेच्या सरनाम्यामध्ये कालांतराने काय सम्मिलीत झाले ? अ) राष्ट्राची एकता ब) राष्ट्राची अखंडता पर्यायी उत्तरे :

खालीलपैकी कोणते विधान सती आहे ?

पहिल्या स्वयंचलित संगणकाचे नाव काय ?

ग्राफिक टॅबलेट चा उपयोग काय ?

डेटाबेस हा ………. याचा संग्रह आहे.