राज्यशास्त्र सराव पेपर 191

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे
अ) एखाद्या व्यक्तीचा जन्म भारतात २६ जानेवारी १९५० रोजी किंवा त्यानंतर परंतु १ जुलै १९८७ पूर्वी झालेला असेल तर व्यक्ती भारतीय नागरिक असते
ब) एखाद्या व्यक्तीचा जन्म भारतात १ जुलै १९८७ रोजी किंवा त्यानंतर झाला असेल आणि जर तिच्या जन्माच्या वेळी तिच्या आईवडिलांपैकी कोणीही एक भारताचे एक नागरिक असतील तर ती व्यक्ती भारतीय नागरिक असेल
क) जेव्हा एखादी व्यक्ती तिच्या भारतीय नागरिकत्वाचा त्याग करते तेव्हा त्या व्यक्तीच्या प्रत्येक अज्ञान मुलाचे नागरिकत्व देखील संपुष्टात येते.

भारतीय नागरिकत्व हिरावून घेतल्याने नष्ट होते याबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही

भारतीय नागरिकत्व रद्द कारण्यासंबंधातील खालीलपैकी कोणते विधान सत्य नाही

‘क्ष’ या ब्रिटिश महिलेस खालीलपैकी कोणत्या कारणाने भारतीय नागरिकत्व मिळेल

संसदेने नागरिकत्वाचा कायदा केव्हा संमत केला

भारतीय ‘नागरिकत्व कायदा’ केव्हा बनविण्यात आला

भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद ३२ अन्वये खालीलपैकी कोणत्या प्रकारच्या आदेशाची तरतूद सुस्पष्टपणे केलेली नाही

डॉ.बी.आर. आंबेडकरांनी संविधानाच्या कोणत्या कालमास भारतीय संविधानाचा आत्मा मानले आहे

घटनासभेचे कायदेविषयक सल्लागार सर बी. एन. राव यांच्याबदल पुढील विधानांचा विचार करा.
अ) ११ डिसेंबर १९४९ रोजी घटनासभेच्या सदस्यांनी सर बी. एन. राव यांची घटनासभेचे कायदेविषयक सल्लागार म्हणून निवड केली.
ब) भारतीय घटनेचा पहिला मूळ कच्चा मसुदा सर. बी. एन राव यांनीच बनविला होता.
क) सर बी.एन. राव यांची नंतर हेग येथील आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात न्यायाधिश म्हणून नियुक्ती झाली होती.

भारत स्वातंत्र्य कायदयानुसार ‘घटनासभा’ हीच भारताचे कायदेमंडळ म्हणून कार्य करेल अशी तरतुद केली गेली. तर घटनासभेची सर्वप्रथम कोणत्या दिवशी एक कायदेमंडळ म्हणून बैठक भरली गेली व त्याच दिवशी ग.वा.मावळणकर यांची अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.

घटनासभेच्या कार्यालयीन शिक्कयावर (seal of the constituent Assembly) पुढीलपैकी कोणकोणत्या प्राण्याचे चित्र आहे ?
अ) घोडा ब) सिंह
क) बैल ड) हत्ती

घटनासभेच्या एकूण अकरा अधिवेशनापैकी स्वातंत्र्यपूर्वकाळात किती अधिवेशने झाली?

घटनानिर्मिती करण्यासाठी एकूण किती खर्च किती आला.

घटनासभेबदल पुढील विधानांचा विचार करा.
अ) घटनासभेच्या पहिल्या बैठकीस मुस्लिम लीगने बहिष्कार टाकला तसेच संस्थानिकही सभेपासून दूर राहिले त्यामुळे पहिल्या बैठकीस केवळ २११ सदस्य उपस्थित होते.
ब) घटनासभेस दोन पूर्णवेळ उपाध्यक्ष असावेत असे ठरले होते.
क) डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटनासभेचे अध्यक्ष म्हणून बिनविरोध निवड झाली होती.

44 व्या घटनादुरुस्तीने मुलभूत अधिकाराच्या यादीतुन कोणता अधिकार काढून टाकण्यात आला.

भारतीय राज्यघटनेत समानतेचा हक्क पाच कलमांमध्ये मान्य केलेला आहे. ती कलमे कोणती ?

खालीलपैकी कोणते विधान चुक आहे.

खालीलपैकी कोणता हक्क संविधानिक’ आहे परंतु मुलभुत हक्क नाही.

मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणाची जबाबदारी खालीलपैकी कोणावर आहे ?.

राज्याची मार्गदर्शक तत्त्वे राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमाअंतर्गत समाविष्ट आहेत ?

राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वामध्ये कोणकोणत्या प्रकारची तत्त्वे समाविष्ठ आहेत ?

संविधान निर्मात्यांनी कल्याणकारी राज्याची संकल्पना कशात मांडली आहे ?

मार्गदर्शक तत्त्वांची अंमलबजावणी कोणत्या घटकाद्वारे होते ?

राज्याची मार्गदर्शक तत्त्वे ही —

समान न्याय व मोफत विधी सहायता ची तरतुद कोणत्या कलमाअंतर्गत समाविष्ठ आहे ?

समान कामासाठी समान वेतन या तत्त्वाद्वारे काय निश्ति केले आहे ?

प्रसुती रजेची तरतुद कोणत्या कलमाद्वारे करण्यात आली. आहे ?

पुढीलपैकी कोणत्या अटींची पुर्तता झाली म्हणजे तो देश प्रजासत्ताक आहे असे म्हणता येईल ?
अ)त्या देशाचे शासन लोकप्रतिनिधीमार्फत चालविले जाणे.
ब) त्या देशातील जनतेला काही मुलभूत हक्क प्राप्त असणे.
क) त्या देशाचा सर्वोच्च प्रमुख निर्वाचित असणे.

संघराज्य अस्तित्वात येण्यासाठी पुढीलपैकी कोणती अट पूर्ण होणे आवश्यकच आहे ?
अ) देशामध्ये लोकशाही शासन असणे.
ब) शासनाचे किमान दोन स्तर असणे.
क) देशाचा सर्वोच्च प्रमुख निर्वाचित असणे.

घटनेच्या कलम १ मध्ये भारत हा एक संघराज्य आहे असे नमुद करण्याऐवजी भारत हा एक राज्यांचा संघ आहे असे म्हणण्यामागे काय अर्थ आहे?
अ) भारतामधील राज्यांना फुटून निघण्याचा अधिकार नाही.
ब) भारतीय संघराज्य हे केंद्रोत्सारी पद्धतीतून तयार झाले आहे.

पुढीलपैकी कोणत्या देशामध्ये संसदीय शासनपद्धती अस्तित्वात आहे ?
अ)ब्रिटन ब) जपान
क) कॅनडा ड) ब्राझील

संसदीय शासन पद्धतीमध्ये पुढीलपैकी कोणती वैशिष्ठे आवश्यक आहेत ?
अ) नामधारी व वास्तव शासन प्रमुख
ब) सामुहिक जबाबदारी
क) राजकीय एकजिनसीपणा
ड) कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन
इ) सत्ताविभाजनाचे तत्व

संसदीय शासन पद्धतीचे पुढीलपैकी कोणते फायदे सांगता येतील ?
अ)कार्यकारी मंडळ आणि कायदेमंडळ यांच्यात सुसंवाद
(Harmony Between Legislature and executive)
ब) एकाधिकारशाहीस प्रतिबंध बसतो.
क) शासनामध्ये व्यापक प्रतिनिधित्व प्राप्त होते.
ड) शासनामध्ये स्थिरता येते.

पुढील विधाने वाचून पूर्ण बरोबर विधाने निवडा
अ)प्रत्येक लोकशाही राज्यव्यवस्था ही प्रजासत्ताक असते.
ब) भारताने न्याय, स्वातंत्र्य, समता बंधुता ही तत्वे फ्रान्सच्या घटनेवरून घेतली आहेत.
क) अध्यक्षीय लोकशाही हा प्रातिनिधिक लोकशाहीचाच एक प्रकार आहे.

योग्य क्रमानुसार लावा
अ) मिझोरोम ब) नागलंड क) मेघालय ड) महाराष्ट्र

राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्ली संबंधी संदर्भ ______ मध्ये सापडतात

खालीलपैकी कोणते विधान बिनचूक आहे

भारतीय राज्य शिस्टा चारानुसार पदनाम श्रेणीमध्ये राज्यात खालीलपैकी कोणाचे स्थान सर्वात वरची आहे

खालील विधाने विचारात घ्या.
अ) राज्यघटनेच्या मसुद्यात राज्यपालाची निवडणूक प्रौध्माताधीकाराने व्हावी अशी तरतूद होती
ब) राज्य पालच्या नियुक्तीबाबत भारताने अमेरिकेची पद्धत नाकारून कानडयान पद्धत स्वीकारली
क) 42 व्या घटना दुरुस्तीनंतर मंत्रिमंडळ च्या सल्ला राष्ट्र्पातीवर बंधनकारक करण्यात आल आहे परंतु अशी तरतूद राज्य्पालासंबंधी करण्यात आलेली नाही
वारीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहेत

खाली नमूद केलेली राज्ये निर्माण केल्याचे किवा पूर्ण राज्याच्या दर्जा दिल्याचा योग्य कालानुक्रम काय आहे
अ) नागलंड ब) आन्द्रप्र्देश क) हरियाना ड) महाराष्ट्र

विधानसभेचे राज्याच्या मुख्यामंत्रांना हटवता येवू शकते जर :
अ) राज्यसभा किवा विधान परीक्षद च्या दोन तृतीयांश सदस्यांनी तसा ठराव केला
ब) राज्यपालांच्या मते राज्यांमध्ये घटनात्मक सरकार व्यवस्था धासली आहे
क) विधान सभेने अविश्वास ठराव मंजूर केला
ड) राज्य कायदेमंडळाच्या दोन्ही सभागृहांनी अविश्वास ठराव मंजूर केला

खालील पैकी कोणती भाषा भारताची अधिकृत भाषा नाही

कोणत्या अल्पसंख्यांक समाजाला घटना परिषदेत विशेष प्रतिनिधित्व देण्यात आले

भारतीय राज्यघटनेच्या स्तोत्राबाबतच्या खालील विधानांचा विचार करा
अ) संसदीय लोकशाही = ब्रिटिश राज्यघटना
ब) संघराज्य = अमेरिकेची राज्यघटना
क) मार्गदर्शक तत्वे = आयर्लंडची राज्यघटना
ड) सामायिक सूची = ऑस्ट्रेलियाची राज्यघटना
आता बरोबर असलेल्या विधानांची निवड करा

खालील पैकी कोण संविधान सभेच्या सदस्यां होत्या
अ) विजया लक्ष्मी पंडित
ब) सुब्बलक्ष्मी
क) सुचेता कृपलानी
ड) सरोजनी नायडू

भारतीय संविधान हे ‘ भारतीय जनतेच्या इच्छेनुसार असेल असे कोणी म्हटले

भारतीय संविधानाच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष कोण होते ?

पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.
अ)घटनासभेचे कामकाज पूर्ण होण्यासाठी जवळपास तीन वर्षे एवढा कालावधी लागला.
ब) भारताची घटना निर्माण करण्यासाठी जवळपास ६० देशांच्या घटनेचा संदर्भ घेण्यात आला.
क) मसुदा समितीने मसुदा बनविण्यासाठी सहा महिन्यापेक्षा कमी कालावधी लावला.

पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.
अ) घटनासमितीने घटना २६ जानेवारी १९५० रोजी स्वीकृत केली.
ब) २४ जानेवारी १९५० रोजी घटनासभेच्या सदस्यांनी घटनेवर सह्या केल्या.
क)२४ जानेवारी १९५० रोजी राजेंद्रप्रसाद यांची भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून निवड झाली.

घटनासभेचे प्राथमिक कार्य घटनेची निर्मिती करणे हे होते पण या व्यतिरिक्त घटनासभेने पुढीलपैकी कोणकोणते कार्य केले ?
अ)मे १९४९ मध्ये भारताच्या राष्ट्रकुल सदस्यत्वास मान्यता दिली.
ब) २४ जानेवारी १९५० रोजी घटनासभेने राष्ट्रध्वज, राष्ट्रगीत आणि राष्ट्रीयगीत यास संमती दिली.
क) २४ जानेवारी १९५० रोजी भारताचे पहिले राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची निवड केली.
ड) पहिली घटनादुरूस्ती केली.