चालू घडामोडी सराव पेपर 08 सप्टेंबर 2020

संविधानाच्या पायाभूत संरचनेसंदर्भात ऐतिहासिक निर्णयाचे प्रमुख याचिकाकर्ते राहिलेल्या केशवानंद भारती यांचे 6 सप्टेंबर 2020 रोजी निधन झाले. ते 79 वर्षांचे होते.47 वर्षांपूर्वी सर्वोच्च न्यायालयाने ‘केशवानंद भारती विरुद्ध केरळ राज्य’ प्रकरणात एक ऐतिहासिक निकाल दिला होता. ‘संविधानात दुरुस्ती करण्याचा अधिकार संसदेला आहे, पण संविधानाच्या प्रस्तावनेची मूलभूत रचना बदलता येणार नाही आणि कोणतीही दुरुस्ती प्रस्तावनेच्या मूळ रचनेविरोधात असू शकत नाही,’ असा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिला होता. सरन्यायाधीश एस. एम. सिक्री यांच्या नेतृत्वाखालील 13 न्यायाधीशांच्या खंडपीठाने हा ऐतिहासिक निकाल दिला.पार्श्वभूमीकेशवानंद भारती हे इडनीर मठाचे प्रमुख होते. केशवानंद भारती यांच्या नावाची भारताच्या इतिहासात कायमची नोंद झाली आहे. केशवानंद भारती यांनी इडनीर मठासाठी केरळ सरकारविरोधात भूमीसुधारणा कायद्याला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले. या कायद्यानुसार मठाच्या 400 एकर जमिनीपैकी 300 एकर जमीन शेती करण्यासाठी देण्यात आली होती. त्यांनी घटनेच्या 29 व्या सुधारणेलाही आव्हान दिले होते. यासंदर्भातल्या नवव्या अनुसूचीमध्ये केरळच्या 1963 च्या जमीन सुधारणा कायद्याचाही समावेश होता. या घटनादुरुस्तीमुळे कायद्याला आव्हान देता येत नव्हते कारण यामुळे घटनात्मक अधिकाराचे उल्लंघन होत होते.

मोबाइल क्रेच या स्वयंसेवी संस्थेनी प्रकाशित केलेल्या ‘द स्टेट ऑफ यंग चाईल्ड इन इंडिया’ अहवालात मुलांची काळजी घेण्यासंबंधी तयार केलेल्या यादीत केरळ राज्य प्रथम क्रमांकावर आहे. त्यापाठोपाठ गोवा आणि त्रिपुरा यांचा क्रम लागतो.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या नवीन मार्गदर्शक सूचनांनुसार, 50 कोटी रुपयांची उलाढाल असलेल्या स्टार्टअप उद्योगांना प्राधान्य क्षेत्राच्या अंतर्गत वित्तसहाय्य दिले जाणार आहे.कृषी व संलग्न व्यवसाय, लघु उद्योग, लघु व्यवसाय / सेवा उद्योग, सूक्ष्म कर्ज, शैक्षणिक कर्ज, गृह कर्ज, अक्षय ऊर्जा क्षेत्र हे प्राधान्य क्षेत्रामध्ये मोडतात.

जम्मू व काश्मीर केंद्रशासित प्रदेशात 2 ते 12 ऑक्टोबर 2020 या कालावधीत बॅक टु व्हिलेज कार्यक्रमाचा तिसरा टप्पा राबविण्यात येणार आहे. कोविड-19 महामारीच्या पार्श्वभूमीवर शहरातला रोजगार गमावलेल्या लोकांना त्यांच्या जन्मस्थळी कामाच्या संधि प्राप्त होण्यास मदत व्हावी यासाठी या उपक्रमामधून कार्य केले जात आहे.

भारताचे संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंग आणि इराणचे संरक्षण मंत्री ब्रिगेडिअर जनरल अमीर हातमी यांची तेहरान शहरात बैठक झाली. त्यांनी अफगाणिस्तान व द्विपक्षीय सहकार्य तसेच प्रादेशिक सुरक्षा अश्या मुद्द्यांवर चर्चा केली.

7 सप्टेंबर 2020 रोजी “क्लीन एअर फॉर ऑल” या संकल्पनेखाली पहिला निळ्या आकाशासाठी आंतरराष्ट्रीय स्वच्छ हवा दिन साजरा करण्यात आला. 19 डिसेंबर 2019 रोजी संयुक्त राष्ट्रांच्या आमसभेनी हा दिन साजरा करण्याचा ठराव मंजूर केला होता.

2008 साली चंद्राकडे पाठविण्यात आलेल्या ISROच्या पहिल्या चंद्रयान मोहीमेने पाठवलेल्या छायाचित्रातून असे आढळून आले आहे की, चंद्राच्या ध्रुवांवर गंज चढल्यासारखा दिसत आहे. या शोधाचा संकेत असा आहे की, चंद्राच्या पृष्ठभागावर लोह-समृद्ध खडक आहेत. आणि गंज चढण्यासाठी पाणी आणि ऑक्सीजन हे दोन घटक लागतात.अमेरिकाच्या नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (NASA) संस्थेच्या वैज्ञानिकांचे म्हणणे आहे की, पृथ्वीच्या स्वतःच्या वातावरणामुळे याला मदत होत आहे, म्हणजेच पृथ्वीचे वातावरण चंद्राचेही संरक्षण करीत आहे. अशाप्रकारे, चंद्रयान-1 ने पाठविलेली माहिती दर्शवते की, चंद्राचे ध्रुव पाण्याचे गृह आहेत, हेच शास्त्रज्ञ उलगडण्याचा प्रयत्न करीत आहेत.

पंजाब सरकारने राज्यातले वातावरण जपण्यासाठी आणि राखण्यासाठी सामान्य लोकांना ग्रीनरी सेव्हिअर्स म्हणून समाविष्ट करण्याचा तसेच आय रखवाली अॅप तयार करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

गिझाच्या पिरॅमिडच्या आकारापेक्षा दुप्पट मोठा असलेला 465824 2010 FR लघुग्रह 6 सप्टेंबर 2020 रोजी पृथ्वीच्या जवळून गेला. लघुग्रहाची लांबी 120-270 मीटर आहे.

5 सप्टेंबर 2020 रोजी जी-20 सदस्य राष्ट्रांच्या शिक्षण मंत्र्यांची आभासी बैठक झाली. या बैठकीमध्ये संकटाच्या काळामध्ये आवश्यक असलेले निरंतर शिक्षण, अंगणवाडी शिक्षण आणि शिक्षणाचे आंतरराष्ट्रीयीकरण या विषयांवर चर्चा करण्यात आली. या बैठकीमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केंद्रीय शिक्षण मंत्री रमेश पोखरियाल निशंक यांनी केले. जी-20 सदस्य राष्ट्रांच्या शिक्षण मंत्र्यांच्या बैठकीचे यजमानपद सौदी अरब भूषवित होते.