चालू घडामोडी सराव पेपर -16 जून 2020

प्रवाशांमध्ये कोविड-19 विषाणूच्या लक्षणांना तपासण्यासाठी मध्य रेल्वेने कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित थर्मल स्क्रीनिंग सुविधा तैनात केली आहे आणि त्याला फेब्रीआई (FebriEye) असे नाव दिले गेले आहे. ही सुविधा प्रथम मुंबईतल्या लोकमान्य टिळक टर्मिनस आणि छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस येथे तैनात करण्यात आली आहे.

संरक्षण संशोधन व विकास संघटना (DRDO) या संस्थेनी सैनिकांचे गणवेश निर्जंतुक करण्यासाठी उपकरण विकसित केले. या उपकरणाला ‘जर्मीक्लिन’ (GermiKlean) असे नाव दिले गेले आहे. या उपकरणात एकावेळी तीस गणवेश निर्जंतुक केले जाऊ शकतात.

कॅथी ल्यूडर्स यांची नॅशनल एरोनॉटिक्स अँड स्पेस अॅडमिनिस्ट्रेशन (NASA) या संस्थेच्या ह्युमन स्पेसफ्लाइट प्रोग्रामच्या प्रमुख पदावर नियुक्ती झाली. त्या NASAच्या ह्युमन स्पेसफ्लाइट प्रोग्रामच्या प्रथम महिला प्रमुख आहेत.

खासगी बँकांच्या मालकी आणि कॉर्पोरेट रचनेबाबतच्या मार्गदर्शक सूचनांचा आढावा घेण्यासाठी भारतीय रिझर्व्ह बँकेनी अंतर्गत कार्यकारी गट नेमला आहे. पी. के. मोहंती हे अंतर्गत कार्यकारी गटाचे प्रमुख आहेत. अंतर्गत कार्यकारी गट खासगी क्षेत्रातल्या बँकांच्या नियंत्रण व मालकीच्या परवान्यासाठी वापरल्या जाणार्या नियम व मार्गदर्शक सूचनांच्या सध्याच्या संचाचे मूल्यांकन करणार आहे.

उत्तरप्रदेश सरकारने 12 जून 2020 रोजी बालकामगारांना काम करण्यापासून रोखण्यासाठी दरमहा आर्थिक मदत मिळवून देण्यासाठी बाल श्रमिक विद्या योजना लागू केली. या योजनेचे उद्दिष्ट राज्यातल्या बालकामगारांना शिक्षण देणे हे आहे. या योजनेच्या अंतर्गत 8 ते 18 वर्ष या वयोगटातल्या बालकांना शालेय शिक्षण दिले जाणार आहे आणि त्यांना अटल निवासी शाळांमध्ये प्रवेश देण्यात येणार. मुलग्याला दरमहा 1000 रुपये भत्ता आणि मुलीगीला दरमहा 1200 रुपये देण्याचेही सरकारने ठरवले आहे

ओडिशा राज्य आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठीच्या वसतिगृहांसाठी ISO प्रमाणपत्र प्राप्त करणारे देशातले पहिले राज्य ठरले आहे. राज्यातल्या सर्व आदिवासी वसतिगृहांना ISO 9001: 2015 प्रमाणपत्र प्राप्त झाले आहे. ओडिशा सरकारच्या अनुसूचित जमाती (ST) आणि अनुसूचित जाती (SC) कल्याण विभागाच्या वतीने राज्यातल्या सर्व आदिवासी वसतिगृहांना पायाभूत सुविधा, सुविधा आणि मनुष्यबळ याविषयी एकसमान मानके उपलब्ध करुन देण्यासाठी ‘मिशन सुविद्या’ प्रकल्प राबविण्यात येत आहे.

रॅमन मॅग्सेसे अवॉर्ड आशियाचा नोबेल पुरस्कार म्हणून समजला जातो. यावर्षी हा पुरस्कार रद्द करण्यात आला आहे. 60 वर्षांच्या कालावधीत ही तिसरी वेळ आहे, जेव्हा पुरस्कार रद्द करण्यात आला आहे. रॅमन मॅग्सेसे फाउंडेशनतर्फे हा पुरस्कार देण्यात येतो. ज्या व्यक्तींनी त्यांच्या क्षेत्रात उत्कृष्ट कामगिरी केली आहे, अश्या आशियाई व्यक्तींना हा पुरस्कार दिला जातो. फिलिपीन्सचे तिसरे राष्ट्रपती रॅमन मॅग्सेसे यांच्या नावावरून या पुरस्काराचे नावे ठेवण्यात आले आहे आणि सर्वप्रथम 1958 साली हा पुरस्कार देण्यात आला होता.

ओडिशा राज्यात राज पर्ब’ उत्सव साजरा केला जातो. हा सण वर्षाऋतुच्या सुरूवातीला तीन दिवस साजरा करतात. भू मातेचे स्त्रीत्व आणि मातृत्व याचा सन्मान करण्यासाठी हा उत्सव साजरा केला जातो.

बँकिंग क्षेत्रातला कारभार सुव्यवस्थित करण्याच्या अभ्यासाचा एक भाग म्हणून, भारतीय रिझर्व्ह बँकेनी बँकेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि पूर्ण-वेळ संचालक या पदांसाठी कमाल वयोमर्यादा 70 वर्ष करण्याचा आणि प्रवर्तक गटाशी संबंधित असलेल्यांसाठी जास्तीत जास्त 10 वर्षाचा कार्यकाळ करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. प्रवर्तक गटाशी संबंधित असलेल्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि पूर्ण-वेळ संचालकांनी दहा वर्षानंतर व्यवस्थापकीय नेतृत्त्व व्यवसायिकांकडे सोपविणार. चांगल्या प्रशासन प्रवृत्तीची प्रबळ संस्कृती क्षेत्रात रुजविण्यासाठी आणि मालकांना व्यवस्थापनातून वेगळे करण्याचे सिद्धांत अवलंबण्यासाठी मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि पूर्ण-वेळ संचालक या पदांसाठीचा कार्यकाळ मर्यादित ठेवणे इष्ट आहे, असे प्रस्तावात स्पष्ट करण्यात आले आहे.

जगभरात दरवर्षी 12 जून या तारखेला जागतिक बालमजुरी विरोधी दिन (World Day Against Child Labour) पाळला जातो. 2020 या वर्षी कोविड-19: प्रोटेक्ट चिल्ड्रेन फ्रॉम चाइल्ड लेबर, नाऊ मोअर दॅन एव्हर या संकल्पनेखाली हा दिवस पाळण्यात आला आहे. बालमजुरीच्या समस्येवर जागतिक स्तरावर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आणि त्यातून बाहेर पडण्यासाठी आवश्यक कारवाई व प्रयत्न करण्याच्या उद्देशाने आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना (ILO) याने 2002 साली जागतिक बालमजुरी विरोधी दिनाची स्थापना केली.