चालू घडामोडी सराव पेपर 20-March 2021

आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटनेने वैश्विक वेतन अहवाल 2020-21: कोविडकाळातील वेतन व किमान वेतन या शीर्षकाखाली त्याचा वार्षिक अहवाल प्रकाशित केला आहे. सरासरी वेतनाची तुलना करताना, अहवालात लक्षात घेतलेला राष्ट्रीय पातळीवरील किमान वेतनदर, प्रतिदिन 176 रुपये एवढा आहे. परंतु प्रत्यक्ष वेतन याहून खूप जास्त आहे. विविध राज्यातील किमान वेतनाचा मध्य बघितला तर देशातील किमान वेतनदर प्रतिदिन 269 रुपये निश्चित करता येतो.

“भारताचे केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री डॉ. हर्ष वर्धन यांची स्टॉप टीबी पार्टनर्शिप मंडळाचे नवे अध्यक्ष म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. डॉ. हर्ष वर्धन यांना या पदावर जुलै 2021 पासून तीन वर्षांच्या मुदतीसाठी नेमण्यात आले आहे.
स्टॉप टीबी पार्टनर्शिप ही एक आंतरराष्ट्रीय संस्था आहे. ही संस्था एक सार्वजनिक आरोग्य समस्या म्हणून क्षयरोगाच्या निर्मूलनासाठी जगभरात कार्य करते. संस्था क्षयरोगाविरूद्धच्या लढाईत जगभरातील कर्त्यांना संरेखित करण्याचे काम करते. संस्थेची स्थापना वर्ष 2000 मध्ये झाली. संस्थेचे सचिवालय जिनिव्हा (स्वित्झर्लंड) येथे आहे.”

वैज्ञानिक व औद्योगिक संशोधन परिषदेच्या गोवा येथील राष्ट्रीय समुद्र विज्ञान संस्था (CSIR-NIO) या संस्थेने सूक्ष्मजीवांच्या जीनी विविधतेचा नकाशा तयार करण्यासाठी TraceBioMe प्रकल्प याला सुरूवात केली आहे. हा प्रकल्प हिंद महासागरात साठलेल्या धातूंचा शोध लावण्याशिवाय सूक्ष्म पोषक घटकांच्या परिणामाची माहिती गोळा करण्यात मदत करेल.

भारत सरकारच्या महिला आणि बाल विकास मंत्रालयाच्या पुढाकाराने 16 मार्च 2021 रोजी भारत-ब्राझील-दक्षिण आफ्रिका (IBSA) महिला मंच याची आभासी बैठक पार पडली. सभेच्या अध्यक्षस्थानी स्मृती झुबिन इराणी या होत्या.

“20 मार्च 2021 रोजी ‘वसंत विषुवदिन (ईक्विनॉक्स)’ आहे. तांत्रिकदृष्ट्या पृथ्वीची ही स्थिती 20 मार्च 2021 रोजी सकाळी 9.37 वाजता असेल.
विषुववृत्तावरील दिनमान व रात्रीमान नेहमीच समसमान म्हणजे 12-12 तासांचे असते. सामान्यपणे 21 मार्च व 23 सप्टेंबर या दोन दिवशी सूर्य विषुववृत्तावर येतो, त्या दिवशी पृथ्वीवरील सर्व ठिकाणी दिनमान व रात्रीमान समसमान असते. या दोन दिवसांना संपातदिन किंवा विषुवदिन (ईक्विनॉक्स) असे म्हणतात. ईक्विनॉक्स हा लॅटिन शब्द असून त्याचा अर्थ समान रात्र असा होतो. या दोन दिवशी प्रकाशवृत्त बरोबर दोन्ही ध्रुवांतून जाते आणि प्रत्येक अक्षवृत्ताला बरोबर निम्म्यावर छेदते. त्यामुळे पृथ्वीचा बरोबर निम्मा भाग उजेडात व त्याच्या विरूद्ध बाजूचा निम्मा भाग अंधारात असतो.”

बंगळुरू येथील जवाहरलाल नेहरू प्रगत वैज्ञानिक संशोधन केंद्र या संस्थेच्या वैज्ञानिकांनी सौर ऊर्जा उपयोगात आणण्यासाठी आणि हवेतला CO2 शोषून घेण्यासाठी फोटोसेन्सिटायझरचा वापर करून एक एकात्मिक उत्प्रेरक प्रणाली विकसित केली. कृत्रिम प्रकाश संश्लेषणासाठी फोटोसेन्सिटायझर म्हणून रुथेनियम बायपिरिडिल कॉम्प्लेक्स ([Ru(bpy)2Cl2]) या रासायनिक पदार्थाचा वापर केला गेला आहे.

EY आणि इम्पीरियल कॉलेज लंडन या संस्थांनी एमब्रेसिंग डिजिटल: इज कोविड-19 द कॅटालिस्ट फॉर लास्टिंग चेंज? या शीर्षकाखाली एक सर्वेक्षण केले. अहवालानुसार, आरोग्य आणि मानवी सेवांद्वारे डिजिटल तंत्रज्ञानाचा भारतामध्ये सर्वाधिक उपयोग झाला आहे

महिला व बाल विकास मंत्रालयाने 16 मार्च ते 31 मार्च 2021 पर्यंतच्या कालावधीत पोषण पंधरवडा आयोजित केला आहे. राज्य व केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये या काळात विविध कार्यक्रमांचे सादरीकरण करण्यासाठी एक केंद्र संस्था म्हणून महिला व बाल विकास विभागाला नेमलेले आहे.

मध्य व पूर्व युरोप (CEE) समूहामध्ये बोस्निया, अल्बेनिया, लिथुआनिया, माँटेनेग्रो, उत्तर मॅसेडोनिया, हर्झगोव्हिना, क्रोएशिया, बल्गेरिया, एस्टोनिया, झेक प्रजासत्ताक, हंगेरी, पोलँड, स्लोव्हाकिया, सर्बिया, ग्रीस, लाटविया, स्लोव्हेनिया आणि रोमेनिया या देशांचा समावेश आहे.

“इटली देश आंतरराष्ट्रीय सौर युती (ISA) मध्ये सहभागी झाला. त्याच्या संदर्भात इटली देशाच्या सरकारने सुधारित ISA कार्यचौकट करारावर स्वाक्षरी केली.
2015 साली स्वीकारण्यात आलेल्या पॅरिस हवामान करारनाम्याच्या पार्श्वभूमीवर चालवला जाणारा आंतरराष्ट्रीय सौर युती (International Solar Alliance -ISA) कार्यक्रम हा सर्वसामन्यांना स्वच्छ आणि स्वस्त ऊर्जा उपलब्ध करून देण्यासाठी भारत आणि फ्रान्स या देशांच्या पुढाकाराने चालू करण्यात आलेला एक जागतिक उपक्रम आहे. ही 121 देशांच्या सरकारांची एक आंतरराष्ट्रीय युती आहे. याची स्थापना 30 नोव्हेंबर 2015 रोजी झाली. भारतात हरयाणाच्या गुडगाव येथे ISAचे मुख्यालय आणि अंतरिम सचिवालय आहे.”