राज्यशास्त्र सराव पेपर 83

कोणत्या कलमानुसार संसदेला नागरिकत्वासंबंधी कायदा बनविण्याचा अधिकार प्राप्त आहे ?

पाकीस्तानातुन भारतात आलेल्यांना नागरिकत्व देण्यासंबंधीच्या तरतुदीचा समावेश कोणत्या कलमामध्ये केला आहे ?

खालीलपैकी कशाने भारतीय नागरिकत्व प्राप्त करता येणार नाही ?

नागरिकत्व प्राप्त करने किंवा गमावण्याचे नियम सविस्तरपणे कशामध्ये वर्णीत केले आहेत ?

खालीलपैकी कोणत्या कारणामुळे नागरिकतेचा लोप होऊ शकतो ?

नागरिकत्व प्राप्त करण्याच्या अटी निर्धारीत करण्याचा अधिकार कोणाला आहे ?

भारतीय नागरिकत्व कोणत्या तत्त्वाने प्राप्त होते ?

किती वर्ष भारताबाहेर राहिल्यास भारताचे नागरिकत्व रदद होते ?

‘जन्माने नागरिकत्व’ हे तत्व कोणास लागू पडत नाही ?

7 वर्षापेक्षा अधिक काळ भारताबाहेर वास्तव्य केल्यास नागरिकत्व लोप पावते हा नियम खालीलपैकी कोणास लागु होत नाही ?

भारतीय संविधानातील नागरिकत्वासंबंधीच्या तरतुदी कधी पासुन लागु झाल्या ?

भारतीय संविधानाने भारतीय नागरिकांना कोणते अधिकार दिले आहेत जे अन्य देशाच्या नागरिकांना प्राप्त नाहीत ?

एखादया नागरिकाचे नागरिकत्व सरकार कोणत्या कारणामुळे रद्द करु शकते ?

नागरिकत्व खालीलपैकी कोणत्या प्रकाराने प्राप्त केले जाऊ शकते ?
1) जन्माने 2) विनंतीने 3) नोंदणीने 4) वंशाने

खालीलपैकी कोणत्या देशामध्ये दुहेरी नागरिकत्वाची तरतुद आहे ?

Citizenship Act 1955 मध्ये आतापर्यंत किती वेळा सुधारणा करण्यात आली आहे ?

भारतात राहणारा विदेशी नागरिक हक्क सांगु शकत नाही ?

नॅशनल एच. आर. कमिशन विरुद्ध स्टेट ऑफ अरुणाचल प्रदेश (1964) केस जी ‘चकमा केस’ नावाने ओळखली जाते. कोणत्या विषयाशी संबंधीत आहे एक निवाडा.

अनिवासी भारतीय नागरिक पात्र असेल –

खालीलपैकी कोणत्या तरतुदीद्वारे न्यायालयीन हस्तक्षेपाच्या माध्यमातुन मुलभूत अधिकारांच्या संरक्षणाची हमी मिळते?

नागरिकत्व कायदा-1955 नुसार नागरिकत्व प्राप्तीचे किती मार्ग सांगितले आहेत ?

‘चकमा केस’ ही कोणत्या विषयांशी संबंधित आहे ?

घटना अंमलबजावणी सुरू झाल्यानंतर लगेच पुढीलपैकी कोणते कायदे रद्द झाले.
अ) भारत स्वातंत्र कायदा, १९४७
ब) भारत सरकार कायदा, १९३५
क)प्रिव्ही कॉन्सिल अधिकारक्षेत्र रद्दबातल कायदा, १९४९

घटना अंमलबजावणीपूर्वी, २६ नोव्हेंबर १९४९ ला कोणकोणत्या कलमांची अंमलबजावणी सुरू झाली होती.
अ) कलम ५ ते ९ ब) कलम ६०
क) कलम ३२४ ड) कलम ३६६, ३६७
ई) कलम ३६८ व ३६९

स्वातंत्र्यानंतर घटनासभेमधील ब्रिटिश प्रांतासाठी मिळालेल्या जागा व संबंधित प्रांत यांच्या जोड्या लावा.

प्रांत जागा
अ) मद्रास i) ४९
ब) बॉम्बे ii) २१
क) संयुक्त प्रांत iii) १९
ड) पश्चिम बंगाल iv) ५५

घटनासभेचे पहिले अधिवेशन कोणत्या काळात पार पडले.

पुढील विधानांचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा.
अ)घटनासभेचे एकूण ११ अधिवेशने पार पडली.
ब) शेवटचे अधिवेशन २६ नोव्हेंबर १९४९ ते २४ जानेवारी १९५० पर्यंत चालले.
क) घटनासभेच्या पहिल्या अधिवेशनात उद्दिष्टविषयक ठराव मांडण्यात आला.

घटनासभा म्हणजेच काँग्रेस आणि काँग्रेस म्हणजेच भारत अशी टिका घटनासभेबाबत कोणी केली.

माउंटबॅटन प्लॅन संमत होण्यापूर्वी पुढीलपैकी कोणकोणत्या संस्थानांनी घटनासभेमध्ये भाग घेतला.
अ) बडोदा ब) पटियाला
क) रेवा ड) जयपूर
इ) उदयपूर ई) बिकानेर

पुढीलपैकी कोणकोणत्या पक्षाला घटनासभेत एकच जागा मिळाली होती ?
अ) कृषक प्रजापक्ष
ब) कम्युनिस्ट पक्ष
क) युनॅनिस्ट पार्टी
ड) शेड्युल्ड कास्ट फेडेरेशन
(इ) युनॅनिस्ट शेड्युल्ड

पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.
अ) स्वातंत्र्यानंतर घटनासभेत संस्थानिकांचे प्रतिनिधी वगळता अल्पसंख्यांकाना ३७ टक्के जागा देण्यात आल्या.
ब) घटनासमितीचे कामकाज पार पाडण्यासाठी जवळपास २२ समिती स्थापन केल्या होत्या.
क) घटना समितीची ११ अधिवेशने झाली त्यामध्ये प्रत्यक्ष कामकाजाचे जवळपास १६५ दिवस होते.

घटनासभेचे सचिव म्हणून कोणी कार्य केले?

घटनासभेचे कायदेविषयक सल्लागार सर बी. एन. राव यांच्याबदल पुढील विधानांचा विचार करा.
अ) ११ डिसेंबर १९४९ रोजी घटनासभेच्या सदस्यांनी सर बी. एन. राव यांची घटनासभेचे कायदेविषयक सल्लागार म्हणून निवड केली.
ब) भारतीय घटनेचा पहिला मूळ कच्चा मसुदा सर. बी. एन राव यांनीच बनविला होता.
क) सर बी.एन. राव यांची नंतर हेग येथील आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात न्यायाधिश म्हणून नियुक्ती झाली होती.

भारत स्वातंत्र्य कायदयानुसार ‘घटनासभा’ हीच भारताचे कायदेमंडळ म्हणून कार्य करेल अशी तरतुद केली गेली. तर घटनासभेची सर्वप्रथम कोणत्या दिवशी एक कायदेमंडळ म्हणून बैठक भरली गेली व त्याच दिवशी ग.वा.मावळणकर यांची अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.

घटनासभेच्या कार्यालयीन शिक्कयावर (seal of the constituent Assembly) पुढीलपैकी कोणकोणत्या प्राण्याचे चित्र आहे ?
अ) घोडा ब) सिंह
क) बैल ड) हत्ती

घटनासभेच्या एकूण अकरा अधिवेशनापैकी स्वातंत्र्यपूर्वकाळात किती अधिवेशने झाली?

घटनानिर्मिती करण्यासाठी एकूण किती खर्च किती आला.

घटनासभेबदल पुढील विधानांचा विचार करा.
अ) घटनासभेच्या पहिल्या बैठकीस मुस्लिम लीगने बहिष्कार टाकला तसेच संस्थानिकही सभेपासून दूर राहिले त्यामुळे पहिल्या बैठकीस केवळ २११ सदस्य उपस्थित होते.
ब) घटनासभेस दोन पूर्णवेळ उपाध्यक्ष असावेत असे ठरले होते.
क) डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांची घटनासभेचे अध्यक्ष म्हणून बिनविरोध निवड झाली होती.

घटनासभेत सर्वाधिक दुरूस्त्या सुचविणारे सदस्य कोण आहेत ?

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर घटनासभेवर सुरूवातीस कोणत्या प्रांतातून निवडून आले होते.

“Drafting committee”ला उपाहासात्मकपणे “Drifting committee” असे कोणी संबोधले. ?

घटनासभेतील कोणते सदस्य अध्यक्षीय लोकशाही व पुर्ण सत्ता विभाजनाचे समर्थक होते.

घटनासभेबद्दल पुढील विधानांचा विचार करा अयोग्य विधान निवडा.
अ) घटनासभा ही माउंटबॅटन प्लॅनमधील तरतुदीनुसार अस्तित्वात आली.
ब) घटना सभेतील सर्व सदस्य अप्रत्यक्ष निवडणूकीच्या तत्वावर आधारीत निवडले गेले होते.
क) प्रत्येक ब्रिटिश प्रांत व संस्थानिकांसाठी घटनासभेत लोकसंख्येच्या आधारावर प्रतिनिधीत्व होते.
ड) दर दहा लाख लोकसंख्येमागे एक प्रतिनिधी होता.

भारताची घटना बनविण्यासाठी एक घटनासभा असावी’ ही भारतीयांची मागणी प्रथमतः ब्रिटीशांनी कधी मान्य केली ?

घटनानिर्मितीसाठी घटनासभेची कल्पना’ सर्वप्रथम कोणी मांडली ?

पुढील विधानांचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा.
अ)घटनासभेतील निवडूण दयावयाच्या जागेपैकी राष्ट्रीय काँग्रेसला २०८ जागा, मुस्लीम लीगला ७३ जागा तर, छोटे गट व अपक्ष मिळून १५ सदस्य होते.
ब) सुरूवातीस संस्थानिकांनी सदस्य नामनिर्देशित केली नाहीत. त्यांनी घटनासभेपासून दूर राहणे पसंद केले.
क) घटनासभा ही सर्वसमावेशक होती, त्यामध्ये हिंदू, मुस्लीम, शिख, पारसी, अँग्लोइंडियन, ख्रिश्चन, महिला या सर्व घटकांना प्रतिनिधीत्व मिळाले होते.

पुढील विधानांचा विचार करून योग्य पर्याय निवडा.
अ)घटनासभेची पहिली बैठक ९ डिसेंबर १९४६ रोजी झाली.
(ब) घटनासभेच्या पहिल्या बैठकीवर मुस्लिम लीगच्या सदस्यांनी बहिष्कार घातला होता.
क) पहिल्या बैठकीस केवळ २८४ सदस्य उपस्थित होते.

११ डिसेंबर १९४६ रोजी घटनासभेत पुढीलपैकी कोणत्या बाबी घडल्या?
अ) राजेंद्र प्रसाद यांची घटनासभेचे अध्यक्ष म्हणून निवड.
ब) एच.सी. मुखर्जी यांची घटनासभेचे उपाध्यक्ष म्हणून निवड.
क) बी. एन. राव यांची घटनात्मक सल्लागारा म्हणून नेमणूक
ड) उद्दिष्टविषयक ठराव मांडण्यात आला.

उद्दिष्टविषयक ठरावाबदल पुढील विधानांचा विचार करा.
अ) १३ डिसेंबर १९४६ रोजी जवाहरलाल नेहरू यांनी उद्दिष्टविषयक ठराव मांडला.
ब) २२ जानेवारी १९४८ रोजी घटनासभेने तो एकमताने मंजूर केला.
क) आपल्या घटनेची प्रस्तावना म्हणजे उद्दिष्टविषयक / ठरावाचे सुधारित स्वरूप होय.

भारताची घटनासभा बरखास्त करण्याचा अधिकार कोणाला होता.